Nowa siedziba

 

zwykle
Czasopismo Dziennik Gazeta Prawna

Lidia Adamek-Baczyńska
Doradca podatkowy, Partner w Doradztwo Podatkowe WTS&SAJA Sp. z o.o.

Olga Palczewska
Junior Consultant w Doradztwo Podatkowe WTS&SAJA Sp. z o.o.

Artykuł został opublikowany w Dzienniku Gazeta Prawna w dniu 06.06.2016.

W trakcie transportu towarów do nabywcy może dojść do ich kradzieży. W takiej sytuacji zastosowanie preferencyjnej stawki VAT dla dostawy wewnątrzwspólnotowej jest możliwe wyłącznie po spełnieniu określonych kryteriów.

Coraz więcej przedsiębiorstw nawiązuje współpracę handlową z kontrahentami z innych państw Unii Europejskiej. Co do zasady dostawa towarów na rzecz kontrahenta unijnego (wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, dalej: WDT) opodatkowana jest preferencyjną, 0-proc. stawką VAT. Jej zastosowanie wymaga jednak spełniania określonych ustawą warunków. Należą do nich m.in. wywóz towarów z Polski i ich dostarczenie do nabywcy na terytorium innego państwa Unii Europejskiej oraz posiadanie dokumentów potwierdzających, iż towary te zostały dostarczone. Brak spełnienia tych warunków skutkuje koniecznością wykazania transakcji ze stawką krajową. W praktyce zdarza się jednak, że podczas transportu towarów będących przedmiotem WDT dochodzi do ich kradzieży. W konsekwencji towary nie mogą zostać dostarczone do nabywcy. Podatnicy mają wówczas wątpliwość – nie wiedzą czy taka transakcja powinna być uznana za dostawę towarów na gruncie przepisów ustawy o VAT, a jeżeli tak, to czy w takim razie stanowi ona WDT i sprzedawca zachowuje prawo do zastosowania 0-proc. stawki VAT.

Przeniesienie prawa do dysponowania

Do dostawy towarów na gruncie przepisów ustawy o VAT dochodzi w momencie przeniesienia prawa do dysponowania towarem jak właściciel. Nie chodzi tutaj jednak o prawo do rozporządzania towarem w sensie prawnym, lecz możliwość faktycznego dysponowania towarem, np. prawo do jego dalszej odsprzedaży. Jak wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), dla uznania danej transakcji za opodatkowaną dostawę towarów nie ma znaczenia, czy dochodzi do przeniesienia własności zgodnie z prawem obowiązującym w danym kraju. Przeniesienie prawa do rozporządzania towarem powinno natomiast skutkować umożliwieniem nabywcy korzystania z towaru jak właściciel (np. orzeczenie TSUE C-320/88).

Pomimo kradzieży towarów podczas transportu transakcja może być zatem uznana za dostawę towarów na gruncie ustawy o VAT. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy ustalone pomiędzy kontrahentami warunki dostawy wskazują, iż wszelkie ryzyka związane z towarem, w tym ryzyko jego utraty, przechodzą na nabywcę w momencie rozpoczęcia transportu lub wcześniej (np. reguły Incoterms EXW, FCA). W związku z powyższym, jeżeli z warunków dostawy określonych w umowie wynika, że w momencie kradzieży ryzyko utraty towarów ciążyło na nabywcy należy uznać, że dla potrzeb VAT dostawa została dokonana, a na podatniku ciąży obowiązek prawidłowego jej rozliczenia i wykazania w deklaracji podatkowej. 

Jaka stawka

Zgodnie z art. 42 ust. 1 pkt. 2 ustawy o VAT prawo do zastosowania stawki VAT 0 proc. dla WDT zależy m.in. od posiadania przez dostawcę dokumentów potwierdzających jednoznacznie, że towar został wywieziony z terytorium kraju i dostarczony do nabywcy na terytorium innego państwa UE. Mogą to być np. dokumenty przewozowe (CMR), korespondencja handlowa lub inne dowody potwierdzające przyjęcie przez nabywcę towaru. W przypadku kradzieży towarów uzyskanie takich dokumentów jest jednak niemożliwe. Podatnicy mają w związku z tym wątpliwość, czy w takiej sytuacji zachowują prawo do zastosowania 0-proc. stawki VAT, czy powinni tę dostawę opodatkować stawką podstawową.

Stanowisko ministra finansów

W najnowszej interpretacji ministra finansów (dalej: MF) z 19 lutego 2016 r. (ILPP4/4512-1-374/15-4/BA) MF odmówił uznania transakcji za WDT opodatkowaną 0-proc. stawką VAT. MF uznał, iż  sprzedawca jest zobowiązany do uznania transakcji za odpłatną dostawę towarów na terytorium kraju i opodatkowania jej wg 23-proc. stawki VAT, ponieważ:

  • miała miejsce dostawa w rozumieniu przepisów ustawy o VAT – zgodnie z zawartą umową ryzyka związane z towarem przeszły na kupującego z chwilą wydania towaru z zakładu sprzedającego,
  • transakcja miała charakter odpłatny – zagraniczny kontrahent zapłacił za skradzione towary,
  • w trakcie transportu doszło do kradzieży towarów, sprzedawca nie posiadał jednak dokumentów potwierdzających fakt dokonania kradzieży poza terytorium Polski.

Utrata towaru podczas transportu do odbiorcy nie zawsze jednak wyklucza uznanie transakcji za WDT opodatkowaną 0-proc. stawką VAT. W omawianej interpretacji, przesłanką do odmówienia podatnikowi prawa do zastosowania preferencyjnej stawki VAT był fakt, iż nie posiadał on żadnych dokumentów potwierdzających, że do kradzieży doszło poza granicami Polski. W sytuacji jednak, gdy podatnik posiada dokumenty potwierdzające wywóz towarów z terytorium Polski, np. protokoły policyjne lub inne dokumenty jednoznacznie wskazujące, iż do kradzieży doszło poza granicami Polski, to pomimo że towar nie został dostarczony do nabywcy, istnieją przesłanki za zachowaniem prawa do zastosowania 0 proc. stawki VAT. Prawo do zastosowania stawki VAT 0-proc. w takim przypadku potwierdził również MF m.in. w interpretacji indywidualnej z 22 stycznia 2013 r., nr IPPP3/443-991/10/12-5/S/KT, uwzględniając wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 29 czerwca 2011 r. (I SA/Lu 264) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2012 r. (I FSK 1637/11) wydane w tej samej sprawie.

WAŻNE Jeśli podatnik posiada dokumenty potwierdzające wywóz towarów z terytorium Polski, to pomimo że towar nie został dostarczony do nabywcy, istnieją przesłanki za zachowaniem prawa do zastosowania 0-proc. stawki VAT. Chodzi tu o dokumenty jednoznacznie wskazujące, iż do kradzieży doszło poza granicami Polski

Podstawa prawna
Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.).

 

 

twitter  RSS Feed  WTS YouTube channel